Bé bị táo bón, đừng chủ quan

(suckhoedoisong.vn) - Táo bón là một triệu chứng hay gặp tại trẻ em với biểu hiện dễ nhận thấy thông qua việc giảm số lần đại một thể bình thường, khó và đau lúc đại một thể do phân rắn hoặc quá to. Táo bón làm trẻ có cảm giác khó chịu, quấy khóc, mệt mỏi và sút cân…

Trẻ được coi là bị táo bón nếu như dưới hai lần đại tiện/ngày đối với trẻ sơ sinh, dưới 3 lần đại tiện/tuần (trên 2 ngày/lần) với trẻ đang bú mẹ, dưới 2 lần đại tiện/tuần (trên 3 ngày/lần)với trẻ lớn. Táo bón nếu như không được điều trị sẽ dẫn đến nhiều hậu quả như trẻ biếng ăn, chậm lớn, còi cọc, suy dinh dưỡng, chướng bụng, đầy hơi, ăn khó tiêu, nôn trớ. Những chất độc trong phân cần phải thải ra ngoài hằng ngày bị tích lại trong ruột có thể bị hấp thu trở lại trong máu gây hại cho sức khỏe của trẻ. Trẻ sẽ bị sa trực tràng do rặn và ngồi lâu, chảy máu trực tràng nứt hậu môn do phân quá rắn.

Mát-xa và bổ sung rau quả giúp nỗ lực chứng táo bón ở trẻ.

Tại sao trẻ bị táo bón?

Dị tật bẩm sinh đường tiêu hóa: hiếm gặp, thường chỉ chiếm 5% trong các nguyên do gây táo bón: phình to đại tràng (bệnh Hipschsprung), bệnh suy giáp trạng (bệnh Myxoedeme), khi mắc các bệnh này, trẻ thường bị táo bón ngay sau lúc sinh.

Các nguyên do mắc phải như: trẻ bị nứt hậu môn, bị trĩ nên trẻ đi ngoài bị đau gây co thắt hậu môn. Có thể do sai lầm trong chế độ ăn uống: ăn quá ít, uống ít nước dẫn đến thiếu nước; ăn quá nhiều chất đạm, ít chất xơ do ăn ít rau xanh, quả chín; pha sữa quá đặc, ăn chưa đúng vào số lượng hàng ngày, trẻ ăn sữa bò dễ bị táo bón hơn sữa mẹ, mẹ bị táo bón cho con bú khiến trẻ cũng bị táo bón.  Có thể trẻ bị giảm trương lực ruột do mắc một số bệnh như: còi xương, suy dinh dưỡng, thiếu máu, mất ngủ... hoặc do dùng thuốc kháng sinh, giảm ho có codein. Ở trẻ lớn còn chịu ảnh hưởng của nhân tố tinh thần như nhịn đại luôn thể do sợ bẩn, mải chơi hoặc ngại đi đại tiện, tại tuổi mẫu giáo, trẻ sợ cô giáo nên không dám xin phép đi đại tiện, không luyện thói quen đi vệ sinh đúng giờ.

Cần phải làm gì?

Khi trẻ bị táo bón, tùy theo nguyên do gây bệnh mà có những cách xử trí thích hợp. Nếu táo bón mới xảy ra, cần điều chỉnh lại chính sách ăn:

Cho trẻ ăn đủ số lượng thức ăn và uống nhiều nước trong ngày.

Bổ sung vào bữa ăn của trẻ nhiều rau xanh và hoa quả có tính chất nhuận tràng như rau khoai lang, mồng tơi, rau dền, khoai lang. Khi nấu bột và cháo, phải băm nhỏ cho trẻ ăn cả cái. Cho trẻ ăn các loại quả có tác dụng nhuận tràng như: chuối tiêu, đu đủ, bưởi, cam, quít, thanh long… Khi trẻ đã bị táo bón, không nên cho ăn hồng xiêm, táo.

Với những trẻ nhỏ: pha sữa loãng hơn bình thường. Khi trẻ 3-4 tháng tuổi, có thể pha thêm một thìa cà phê nước quả (cam, quít…) về nước cho trẻ uống hoặc dùng nước cháo pha sữa cho trẻ từ 4 tháng trở lên. Với trẻ bú mẹ, mẹ bị táo bón thì phải điều trị táo bón cho mẹ: ăn nhiều rau quả, uống nhiều nước, nâng cao các cữ bú trong ngày.

Xoa bụng cho trẻ theo khung đại tràng từ phải qua trái ngày 3 - 4 lần về khoảng cách giữa 2 bữa ăn để kích thích làm tăng nhu động ruột. Mát-xa không chỉ rất tốt cho bé đang bị táo bón mà còn là biện pháp giúp ngăn ngừa táo bón. Bé 2-3 tuần tuổi là bạn có thể dùng cách mát-xa. Chọn khi bé tha hồ nhất, không no hay đói quá để tiến hành mát-xa. Trước tiên, bạn nên làm ấm bàn tay rồi nhẹ nhàng xoa lên – xoa xuống hai bên sườn cho bé. Tiếp đến, xoa thành vòng tròn theo chiều kim đồng hồ trên bụng bé và ngược lại. Nắn nhẹ chân bé, giúp bé co đầu gối, ép nhẹ đầu gối lên bụng bé rồi lại duỗi chân ra. Có thể thực hiện 2 lần/ngày, mỗi lần khoảng 5 phút.

Đối với trẻ lớn hơn:

Ăn đủ và tập thói quen ăn nhiều rau trong bữa ăn. Tập cho trẻ đi đại một thể đúng giờ quy định, chọn thời gian khi nào thuận nhân tiện mà trẻ không vội vã, nên chọn sau bữa ăn vì lúc này nhu động ruột hoạt động tăng, tránh bắt trẻ ngồi bô quá lâu. Trong trường hợp trẻ bị táo bón do nứt hậu mô, nên rửa sạch hậu môn bằng nước ấm, bôi dung dịch nitrat bạc 2%.

Nếu điều trị bằng cách đánh tráo lối sống, chính sách ăn không khỏi thì mới dùng đến dược phẩm như sử dụng thuốc và thụt tháo theo chỉ dẫn của bác sĩ như cho trẻ uống dầu parafin về buổi sáng, các loại thuốc có chứa magie sulfate có tác dụng nhuận tràng hay các loại thuốc có chứa vi khuẩn sống dưới dạng đông khô như: cốm vi sinh (biobaby); biosyptin, lactomin, lactylac, biofidin... làm cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột. Thụt tháo là biện pháp cuối cùng: dùng nước ấm có pha glyxerin hoặc mật ong: 30-40ml đối với trẻ dưới 1 tuổi và 100-250ml đối với trẻ trên 1 tuổi. Tuy nhiên, không nên dùng kéo dài có thể gây giãn trực tràng và đại tràng tạo thành thói quen làm mất phản xạ rặn của trẻ.

Các bà mẹ cần lưu ý, khi thấy con táo bón kéo dài trên 1 tuần, khi trảo đổi chính sách ăn và áp dụng những cách trên mà không có tác dụng; trẻ đẻ ra đã táo bón, bụng trướng; táo bón làm suy dinh dưỡng, nôn…, cần ngay tức khắc đưa trẻ tới khám bác sĩ chuyên khoa nhi để được tư vấn và thăm khám kịp thời.          

BS. Nguyễn Văn Độ