Tinh hoàn ẩn

Tinh hoàn ẩn (TH ) là một trong những bệnh lý thường gặp trong ngoại nhi tổng quát, lúc tinh hoàn không nằm tại vị trí thông thường ở bìu, mà nằm ở các vị trí khác nhau như lỗ bẹn nông, lỗ bẹn sâu hoặc trong ổ bụng.

THA thường gặp tại các lứa tuổi: sơ sinh 3 - 5%, 3 tuổi 0,8%, tới 18 tuổi chỉ còn 0,25 - 0,1%. Khoảng 1/3 số người bệnh có tinh hoàn ẩn cả 2 bên, còn lại thường gặp tại bên phải.

Nguyên nhân

Trong giai đoạn thai nhi còn nằm trong tử cung của người mẹ, tinh hoàn hình thành từ tuần lễ thứ 7 của thai kỳ và định vị tại mạc treo niệu sinh dục trong ổ bụng, rồi phát triển hoàn thiện.

Ảnh minh họa

Trước khi đứa bé chào đời, tinh hoàn di chuyển một cách thụ động từ trong ổ bụng xuyên qua thành bụng tại vùng bẹn rồi đi vào vị trí thông thường là bìu, tính từ lúc tháng thứ 3 của thai kỳ tới hết tháng thứ 8 thì hoàn tất. Một nguyên do nào đó, như dị dạng ống bẹn làm cho cản trở sự di chuyển của tinh hoàn xuống bìu. Sự đáp ứng nội tiết tố gonadotrophin không nhạy cảm làm trì hoãn sự di chuyển của tinh hoàn. Ngoài ra, nguyên do do rối loạn bệnh lý nhiễm sắc thể giới tính tiên phát.

Các biến chứng

Đối với trẻ trước 1 tuổi, THA chưa bị ảnh hưởng gì đáng kể. Nhưng sau một tuổi, tinh hoàn ẩn Tiến hành có sự trảo đổi vào cấu trúc và chức năng, rối loạn về nội tiết, tâm sinh lý theo hướng xấu đi và có hiện tượng các biến chứng như: xoắn tinh hoàn: THA có nguy cơ bị xoắn cao hơn gấp nhiều lần tinh hoàn bình thường. Ung thư hóa: nguy cơ ung thư hóa của THA gấp 40 lần tinh hoàn bình thường cho nên việc hạ tinh hoàn nhằm đưa nó trở về thông thường có tác dụng làm giảm nguy cơ này. Vô sinh THA bị teo đi, mất dần các tế bào mầm sinh tinh. Ở người bị THA hai bên ví dụ không điều trị thì rất khó có con. Trường hợp, THA một bên không điều trị, tinh hoàn bên đối diện cũng bị ảnh hưởng tới 40% khả năng sinh tinh.

Cách xác định tinh hoàn ẩn

Bằng cách dùng cả lòng bàn ngón tay nâng cả bìu lên để so sánh 2 bên, sờ nắn dọc theo ống bẹn xuống bìu, khám phần lỗ bẹn. Sờ tinh hoàn để đánh mức giá kích thước mật độ so với tuổi. Nếu không có tinh hoàn trong bìu, phải sờ dọc theo ống bẹn để phát hiện vị trí nằm của tinh hoàn và phân biệt. Bình thường, tinh hoàn di động đẩy xuống bìu và giữ được, kích thích cơ bìu tinh hoàn sẽ di động lên cao. Đối với THA thì không kéo xuống bìu được. Tinh hoàn không sờ thấy trong ống bẹn.

Siêu âm, có thể xác định THA 1 cách tiện dụng những tinh hoàn nằm trong ống bẹn, lỗ bẹn sâu. Nhưng cũng có trường hợp siêu âm cũng không xác định được vị trí nằm của tinh hoàn, trong trường hợp THA nằm vị trí trên ống bẹn hay không có tinh hoàn bẩm sinh. Những trường hợp đó cần chụp CT-Scaner ổ bụng có thuốc cản quang giúp phát hiện được THA ở bất cứ nơi nào trên đường di chuyển ngay trong ổ bụng và đánh mức chi phí kích thước mật độ.

Thử nghiệm HCG (Human Chorionic Gonadotropin) có tác dụng kích thích tinh hoàn phát triển và di chuyển. Trường hợp có tinh hoàn, sẽ kích thích tăng testosterone máu rõ ràng, nếu xét nghiệm trong máu không nâng cao chứng tỏ không có tinh hoàn. Xét nghiệm nhiễm sắc thể.

Điều trị

Bình thường, tinh hoàn nằm trong bìu, nơi có nhiệt độ thấp hơn nhiệt độ cơ thể, điều này giúp cho tinh hoàn sảnxuất tinh trùng tốt nhất. Nhiều nghiên cứu cho thấy khả năng sinh sản suy giảm đáng kể tại người bị THA. Việc đưa tinh hoàn về trong bìu giúp nỗ lực tình trạng này một cách rõ rệt, đặc biệt nếu như được can thiệp sớm. Có gần như lợi ích nếu đưa tinh hoàn về vị trí bình thường của nó: tinh hoàn nằm trong bìu sẽ ít bị tổn thương hơn nằm ngoài bìu và thiết yếu đặc biệt giúp cho việc sản xuất tinh trùng được bình thường. Đa số các tác chất lượng kém cho rằng sau 1 năm tinh hoàn ẩn không có khả năng di chuyển tự nhiên xuống bìu nữa, nên việc điều trị phải được quan tâm đặt ra trước 2 tuổi. Có hai phương pháp chính:

Điều trị nội khoa: bằng thuốc nội tiết HCG, cho kết quả 10 - 20% thành công. Có thể sử dụng thuốc nội tiết 1 đợt lần thứ 2 sau đó 4 - 6 tuần sẽ cho kết quả khả quan hơn.

Điều trị ngoại khoa: được chỉ định sau lúc điều trị nội tiết không thành công. Chỉ định phẫu thuật trước 2 tuổi là lý tưởng nhất, là 1 trong nhưng phương pháp điều trị hiệu quả nhất. Kỹ thuật mang tinh hoàn xuống cố định về bìu là tương đối đơn giản, bệnh nhi chịu hai vết mổ nhỏ ở bẹn và bìu. Ngày nay, bằng việc ứng dụng kỹ thuật phẫu nội soi các nhà ngoại khoa có thể tìm thấy tiện lợi các trường hợp THA nằm cao trong ổ bụng và giúp đưa chúng xuống bìu một cách thuận luôn tiện và đạt kết quả cao. Sự phục hồi của tinh hoàn sau mổ cũng còn phụ thuộc về nhiều yếu tố, có thể đánh mức chi phí sơ bộ sự phát triển của tinh hoàn sau 2 năm mổ. Kết quả thực sự còn phải chờ đợi thêm trẻ đến tuổi dậy thì và giai đoạn trưởng thành, nếu xét nghiệm tinh trùng có đủ vào số lượng và chất lượng thì kết quả thành công mỹ mãn

BS.CKII. TUÊ THÀNH